Elektronik Veri Değişimi (EDI) Nedir? Standartlar ve SAP Entegrasyonu

Elektronik Veri Değişimi (EDI), dünya çapında farklı kurumlar arasında iş belgelerinin bilgisayardan bilgisayara standart formatlarda otomatik olarak aktarılmasını sağlayan bir entegrasyon standardıdır. GS1 verilerine göre dünya çapındaki B2B ticaretinin büyük bir bölümü hâlâ EDI üzerinden gerçekleşmektedir. EDIFACT, ANSI X12, Odette ve VDA gibi standartlar sektöre ve coğrafi konuma göre farklılaşmaktadır. MDP Group olarak SAP PO ve SAP Integration Suite üzerinde gerçekleştirdiğimiz EDI projelerinde en kritik adımın doğru standart seçimi olduğunu gözlemliyoruz — yanlış standardın seçilmesi tüm entegrasyon mimarisini etkiler.

İçindekiler

EDI Nedir?

Elektronik Veri Değişimi (Electronic Data Interchange), dünya çapında kullanılan farklı kuruluşlardaki uygulamalar arasındaki veri değişim formatıdır. Elektronik formatta aktarım sağladığından, kağıt belgelerde oluşabilecek hata payını en aza indirmeyi hatta ortadan kaldırmayı sağlar.

Elektronik Veri Değişiminin Avantajları

EDI aktarımıyla birlikte daha önceden belge gönderiminde kullanılan manuel adımlar otomatiğe dönüşür. Böylelikle hem zamandan hem de maliyetten tasarruf sağlarken, kâğıt kullanımının azaltılmasına da yardımcı olursunuz.

EDI entegrasyonları ile birlikte gönderilen/alınan elektronik belgelerin takibini kolayca yapabilir ve herhangi bir değişiklik durumunda hızla müdahale edebilirsiniz.

EDI dünya çapında ticaretin ve veri aktarımının kolaylaşmasını sağladığından birçok alanda kullanılmaktadır: üretim ve tedarik zincirleri, finans/muhasebe, sigorta, sağlık hizmetleri, depolama ve lojistik takibi.

Elektronik Veri Değişiminin Kullanım Alanları

e-Ticaret Alanında EDI Kullanımı

Ticari ortaklar arasında bilgisayardan bilgisayara belge alışverişi ve iş bilgilerinin EDI standardizasyonu, sipariş ve faturalama için B2B e-ticarette kullanılır. Walmart gibi perakendeciler, satın alma siparişleri, ön sevkiyat bildirimleri ve faturalar için on yıllardır EDI yazılımı kullanımaktadır.

Operasyon Yönetimi Alanında EDI Kullanımı

EDI; lojistik, tedarik zinciri, tedarik ve üretim dahil olmak üzere operasyon yönetiminde kullanılır. İnsan müdahalesi olmadan ticaret ortaklarının bilgisayarları arasında otomatik olarak iletilen satın alma siparişleri ve durum mesajları EDI'nin temel kullanım senaryolarındır. SAP ortamında SAP Integration Suite ile EDI entegrasyonu hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Sağlık Sektöründe EDI Kullanımı

EDI, sağlık hizmetlerinde hizmet sağlayıcılar, ödeme yapanlar ve hastalar arasında kullanılır. EDI süreci içinde HIPAA uyumluluğunu sağlar ve EDI işlem setlerinin iletimi için ASC X12'yi kullanır.

EDI Standartları Nelerdir?

Edifact, Eancom, Ansi X12, Odette, Tradacoms, VDA ve Plain gibi çeşitli standartlar bulunur. Kullanım alanına göre değişen bu standartları aşağıda inceleyebilirsiniz. EDI standartlarını destekleyen SAP PO B2B EDI bağlantı protokolleri ve örnekler yazımıza da göz atabilirsiniz.

UN/Edifact

Birleşmiş Milletler tarafından ticaret ve ulaşım için geliştirilmiş uluslararası bir EDI standardıdır. Avrupa'da yaygın olarak kullanılmaktadır. Yaygın Edifact mesajları: sipariş (ORDERS), fatura (INVOIC) ve nakliye bildirimleri (DESADV).

Eancom

Edifact'in bir koludur ve GS1 standardındadır. Perakende ve tedarik zinciri sektörlerinde yaygın kullanılır.

Ansi X12

Başlangıçta Kuzey Amerika'daki farklı endüstri sektörlerini desteklemek için tasarlanmış olup bugün dünya çapında yaygın birim. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da ağırlıklı olarak kullanılır.

Odette

Avrupa otomotiv endüstrisindeki şirketlerin ihtiyaçlarına hizmet etmek için oluşturulmuştur. OFTP ve OFTP 2.0 gibi iletişim standartlarının geliştirilmesini de sağlamıştır. Odette mesajları: sevk öneri (AVIEXP), fatura (INVOIC), teslimat tahmini (DELINS).

Tradacoms

İngiltere perakende sektöründe kullanılmaya başlanan ve iç ticaret için tasarlanmış bir EDI türüdür. Standart olarak 26 mesajı kapsar.

VDA

Alman otomotiv endüstrisindeki şirketler için oluşturulmuştur. Otomotiv üreticileri ve tedarikçileri arasında değiş tokuş edilen iş belgelerini açıklayan sabit biçimli mesaj seti kullanır.

Plain

B2BIC altında bulunan sade belge standardıdır. XML dönüşümlerini destekler.

EDI'nin Şirketler için Önemi

EDI şirketler için önemlidir çünkü farklı bilgisayar sistemleri arasında veri alışverişini otomatikleştirmeye yardımcı olur. Geleneksel kağıt tabanlı yöntemlerden çok daha hızlı ve güvenilirdir, manuel veri girişini ortadan kaldırır. Süreçlerin kolaylaşması, insan hatalarının azaltılması, postalama maliyetlerinin düşürülmesi ve müşteri hizmetlerinin iyileşmesi EDI'nin temel faydaları arasında sayılabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

EDI ve API entegrasyonu arasındaki fark nedir?

EDI, onlarca yıldır yaygın olan bir batch (toplu) veri transferi standardıdır — belgeler belirli aralıklarla toplu olarak gönderilir. API entegrasyonu ise gerçek zamanlı veri alışverişi sağlar. EDI, özellikle otomotiv, perakende ve sağlık sektörlerinde onlarca yıllık standart bağlılığı nedeniyle hâlâ vazgeçilmez bir yer tutar. Modern entegrasyon mimarilerinde EDI ve REST API entegrasyonları bir arada kullanılır: ticaret ortaklarıyla EDI, iç sistemlerle ise API tercih edilir.

SAP'ta EDI entegrasyonu nasıl yapılır?

SAP'ta EDI entegrasyonu iki ana yöntemle gerçekleştirilir: SAP PO (Process Orchestration) ve SAP Integration Suite. SAP PO, B2B Toolkit ve B2B Integration Cockpit (B2BIC) ile tradısyonel EDI protokollerini (EDIFACT, ANSI X12, Odette, VDA) destekler. SAP Integration Suite ise bulut tabanlı EDI senaryoları için Integration Advisor ve önceden hazırlanmış EDI çeviri içerikleriyle desteklenmektedir. SAP ortamında B2B EDI bağlantı protokollerinin detaylarını rehberimizde bulabilirsiniz.

Hangi EDI standardı seçilmeli?

EDI standardı seçimi ticaret ortağının talepleri ve sektör normları tarafından belirlenir: Avrupa'da EDIFACT, ABD/Kanada'da ANSI X12, Avrupa otomotiv sektöründe Odette/VDA, İngiltere perakendede Tradacoms standart tercihlerdir. Çoğu zaman firmanın kendi tercihinden çok ticaret ortağının zorunlu kıldığı standart belirleyicidir. Birden fazla ticaret ortağıyla çalışan firmaların birden fazla EDI standardını aynı anda yönetmesi gerekebilir; bu noktada SAP PO veya Integration Suite'in Trading Partner Management (TPM) özelliği kritik önem kazanır.