Bulut bilişim, sunucu, depolama, veri tabanı, ağ ve yazılım gibi bilgi işlem hizmetlerinin internet üzerinden talep üzerine sunulmasıdır. Kullanıcılar bu kaynaklara her yerden erişir ve genellikle yalnızca kullandıkları kadar ödeme yapar.
Son yıllardaki teknolojik yenilikler iş hayatında büyük değişim yarattı. Bulut bilişim (cloud computing) bu yeniliklerin başında gelir. Kullanımı her gün artsa da hala ne olduğunu soranlar var. Bu yazıda bulut bilişim nedir sorusunu yanıtlıyoruz. Beş temel özelliği, üç hizmet modelini, dört dağıtım türünü ve avantajlarını anlatıyoruz. Bu yapı, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) bulut tanımını izler.
Bulut Bilişim Nedir? Ne İşe Yarar?
Bulut bilişim, uygulamaları, yazılımı, depolamayı ve diğer kaynakları uzak sunuculardan oluşan bir ağ üzerinden internetle sunar. Kullanıcılar uygulamalara ve verilere her yerden ve her zaman ulaşır. Yüksek maliyetli BT altyapısına kiralama alternatifi olarak yaygınlaştı.
Bulut terimi internet dünyası için bir metafordur. Kuruluşların ölçeklenebilir, uygun maliyetli ve güvenilir çalışabildiğini gösterir.
NIST bulut bilişimi şöyle tanımlar: yapılandırılabilir bilgi işlem kaynaklarının paylaşılan havuzuna, ihtiyaç duyulduğunda ağ üzerinden kolay erişim sağlayan bir model. Sağlayıcı bu kaynakları en az yönetim çabasıyla hızla tahsis eder ve serbest bırakır.
Bulut bilişim ölçeklenebilirlik, verimlilik ve maliyet tasarrufu sağlar. Kuruluşlar değişen taleplere hızla uyum sağlar, kaynaklarını artırır veya azaltır ve yalnızca kullandıkları kaynaklar için ödeme yapar. Şirketler temel iş faaliyetlerine odaklanır.
Bulut Bilişim (Cloud Computing) Özellikleri Nelerdir?
Bulut bilişim hizmet odaklıdır ve donanımı ile yazılımı sanallaştırır. Kullanıcılara en az yönetim çabasıyla paylaşılan kaynak havuzlarına erişim verir. Otomasyon sayesinde işlem gücü, depolama kapasitesi ve ağ bant genişliği hızla tahsis edilir. Bulut bilişim beş temel özelliğe dayanır.
İsteğe bağlı self servis: Kullanıcı sunucu süresi ve ağ depolama gibi bilgi işlem kaynaklarını ihtiyaç duyduğunda kendisi tahsis eder. Sağlayıcıyla insan etkileşimine gerek kalmaz.
Geniş ağ erişimi: Kullanıcılar bulut kaynaklarına aynı anda farklı yerlerden ulaşır. Tablet, bilgisayar ve akıllı telefonlar internet üzerinden buluta bağlanır.
Çok kiracılı mimari ve kaynak havuzu: Bir bulut sağlayıcısı kaynaklarını birden çok müşteriyle paylaşır. Kullanıcılar aynı uygulamaları veya aynı fiziksel altyapıyı paylaşırken bilgilerinin gizliliğini ve güvenliğini korur.
Hızlı esneklik ve ölçeklenebilirlik: Sağlayıcı tahsis edilen kaynakları kısa sürede gerçek ihtiyaca göre ayarlar. Müşteri talebi değişince BT kaynakları artar veya azalır.
Ölçülen hizmet: Kullanıcılar hangi hizmetleri hangi amaçla kullandığını izler. Sağlayıcı kaynakları en verimli biçimde kullanır ve faturalandırmayı takip eder.
Bulut Bilişim Kullanım Alanları Nelerdir?
Bulut bilişim e-posta hizmetlerinden yazılım geliştirmeye, büyük veri analizinden veri kaybını önlemeye kadar birçok alanda kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Mobil, web ve API türünde yeni uygulamalar oluşturmak, dağıtmak ve ölçeklendirmek
- Uygulamaları test etmek
- Verileri depolamak, yedeklemek ve kurtarmak
- Makine öğrenimi ve yapay zeka kullanmak
- Verileri analiz etmek
- Ses ve görüntü akışı sağlamak
- Yazılım hizmeti sunmak
Bulut Bilişim Hizmet Modelleri Nelerdir?
Bulut bilişim servisleri, bir bulut dağıtım modelinin farklı katmanlarını haritalandırmanın standart yoludur. Bu soyut bir modeldir ve her sağlayıcı onu aynı şekilde kullanmaz. NIST üç ana hizmet modeli tanımlar. Her biri bulut yığınının farklı bir bölümünü temsil eder.
| | |
IaaS (Hizmet Olarak Altyapı) | Talep üzerine sanallaştırılmış bilgi işlem, depolama ve ağ kaynakları | Amazon EC2, Google Compute Engine |
PaaS (Hizmet Olarak Platform) | Uygulama geliştirmek ve dağıtmak için önceden yapılandırılmış ortam | Google App Engine, SAP BTP |
SaaS (Hizmet Olarak Yazılım) | Tarayıcı üzerinden sunulan tam yazılım | |
Hizmet Olarak Altyapı (IaaS)
IaaS, talep üzerine sağlayabileceğiniz sanallaştırılmış kaynakları ifade eder. Bu kaynaklar bilgi işlem, depolama ve ağı kapsar. Sağlayıcı bu kaynakları yönetir. Bu yüzden hemen kurabilir ve kullanabilirsiniz.
Hizmet Olarak Platform (PaaS)
PaaS, bulutta uygulama geliştirmek ve dağıtmak için önceden yapılandırılmış ortamlar sağlar. Geliştirme için gereken her şey pakette hazırdır. Geliştiriciler kendileri bir şey yüklemez ve ortamı yapılandırmak için zaman harcamaz. SAP Business Technology Platform (SAP BTP) bir PaaS örneğidir.
Hizmet Olarak Yazılım (SaaS)
SaaS genellikle bir tarayıcı aracılığıyla internet üzerinden sunulur. Satıcı veya üçüncü taraf bir sağlayıcı uygulamayı kendi sunucularında barındırır. Yazılım müşterinin bilgisayarında bulunmaz. Satıcının sunucusunda çalışır.
Sunucusuz Bilişim
Sunucusuz bilişim, müşterilerin altta yatan altyapıyı yönetmeden kod çalıştırmasını sağlayan bir modeldir. Müşteri yalnızca kodu verir. Geri kalanını bulut sağlayıcısı halleder. Microsoft gibi sağlayıcılar sunucusuzu IaaS, PaaS ve SaaS ile birlikte dördüncü kategori olarak listeler.
Hizmet Olarak Entegrasyon Platformu (iPaaS)
iPaaS, farklı sistemleri, uygulamaları ve verileri entegre etmeyi sağlayan bulut tabanlı hizmet modellerinden biridir. API'leri kullanarak uygulamalar arasında veri entegrasyonu sağlar ve veri akışını otomatikleştirir.
iPaaS Çözümü
Bulut Bilişim Türleri Nelerdir?
Bulut bilişim dağıtım türleri dört gruba ayrılır: genel, özel, topluluk ve hibrit bulut. Her tür müşteriler için farklı bir güvenlik ve kontrol düzeyi sunar.
Genel Bulut (Public Cloud)
Genel bulutu üçüncü taraf bir bulut hizmet sağlayıcısı sunar ve işletir. Depolama, sunucu, donanım ve yazılım gibi kaynaklar sağlayıcının altyapısında bulunur ve internet üzerinden kullanılır. İşletmeler kendi BT ortamını güncellemek zorunda kalmaz ve ihtiyaç duyduklarında daha fazla bilişim gücü talep eder. Microsoft Azure bir genel bulut örneğidir.
Özel Bulut (Private Cloud)
Özel bulutta bulut bilişim kaynaklarını tek bir işletme kullanır. Bulut, işletmenin kendi veri merkezinde veya üçüncü taraf bir sağlayıcının veri merkezinde bulunabilir.
Topluluk Bulutu (Community Cloud)
Topluluk bulutu, benzer gereksinimleri olan belirli bir kuruluş grubuna hizmet eder. Bu kuruluşlar ortak hedefler, projeler veya araştırmalar üzerinde çalışır. Bulutu kuruluşlardan biri, birkaçı ya da bir üçüncü taraf yönetebilir.
Hibrit Bulut (Hybrid Cloud)
Hibrit bulut, genel ve özel bulutun birleşiminden oluşur. Uygulama ve verileri iki bulut arasında taşıyarak işletmelere daha fazla esneklik ve dağıtım seçeneği sunar. Hibrit bulut kullanıcıları daha fazla güvenlik ve kontrol için verileri kendi sunucularında tutar. İkincil uygulama yazılımlarını ise bulut sağlayıcının sisteminde barındırır.
Bulut Bilişim Örnekleri
Bulut bilişim maliyet etkinliği ve ölçeklenebilirliği nedeniyle her büyüklükteki işletme için cazip hale geldi. İşletmeler donanım ve yazılım kurmak zorunda kalmadan bilgi işlem kaynaklarına talep üzerine erişir. Uzaktan çalışanlar ve küresel kuruluşlar için de uygundur. Hizmet modeline göre örnekler şunlardır:
- IaaS: Amazon EC2, Microsoft Azure sanal makineleri, Google Compute Engine
- PaaS: Google App Engine, SAP BTP
- SaaS (depolama ve e-posta): Dropbox, Gmail
- SaaS (pazarlama): HubSpot
Bulut uygulamalarını birbirine bağlamak için SAP Cloud for Customer ve SAP entegrasyonu yazımıza göz atabilirsiniz.
Bulut Bilişim Avantajları Nelerdir?
Bulut çözümleri birçok işletmenin gündeminde. Bulut altyapısına geçmek birçok avantaj sunar ve yeni fırsatlar yaratır. Başlıca avantajlar şunlardır:
Maliyet Tasarrufu
Bulut bilişim, BT altyapısını yönetmek için daha uygun maliyetli bir yol sunar. Kuruluşlar donanım ve yazılım satın alma, kurma ve bakım maliyetlerinden kaçınır. Dahili BT personeli ihtiyacı azalır ve işgücü maliyetinden tasarruf edilir.
Hız
Hizmetlerin çoğu self servis ve talep üzerine sunulur. Bilgi işlem kaynaklarına birkaç tıklamayla erişilir.
Güvenlik
Bulut sağlayıcıları verileri depolamak ve verilere erişmek için güvenli bir ortam sağlar. Çeşitli güvenlik ilkeleri, denetimler ve teknolojiler sunarlar. İşletmenin verileri, uygulamaları ve altyapısı potansiyel tehditlere karşı korunur.
Güvenilirlik
Bulut teknolojisi verileri sağlayıcının ağındaki birden fazla konumda yansıtabilir. Bu sayede veri yedekleme, kurtarma ve iş sürekliliği kolaylaşır.
Mobilite
Kullanıcılar istedikleri verilere her yerden ve her zaman ulaşır. Bu üretkenliği artırır ve kuruluşların operasyonlarda daha çevik olmasını sağlar.
Ölçeklenebilirlik
Bulut bilişim, kuruluşların daha fazla donanıma veya yazılıma yatırım yapmadan bilişim kaynaklarını artırmasını veya azaltmasını sağlar. Talep ya da kaynak gereksinimindeki ani değişikliklerle başa çıkmak kolaylaşır.
Esneklik
Bulut bilişim bir kuruluşun özel ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilir. Kuruluşlar ihtiyaç duydukları bulut hizmeti türünü ve özellikleri seçer.
Buluta Geçmeden Önce Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Bulut bilişim her riski ortadan kaldırmaz. Bulut kaynaklarına erişmek için internet bağlantısı gerekir. Güvenlik paylaşılan sorumluluk modeline dayanır. Sağlayıcı platformu korur, siz de kendi verilerinizi, erişimlerinizi ve yapılandırmanızı korursunuz. Fiyatlandırma modelleri sağlayıcılara göre değişir. Bu yüzden seçim yapmadan önce uzun vadeli maliyetleri karşılaştırın.
MDP Group olarak şirketlerin SAP iş yüklerini ve entegrasyonlarını SAP BTP gibi bulut platformlarında çalıştırmasına yardımcı oluyoruz. Buluta geçmeden önce uygulamalarınızı listelemenizi, hangi verilerin genel buluta taşınabileceğine karar vermenizi ve güvenlik ile uyum ihtiyaçlarınıza uygun dağıtım türünü seçmenizi öneririz. SAP bulut projelerinde private ve public cloud farkları yazımız karar vermenize yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
